Background Image

De graven op het Nederlands hervormde deel zijn sober. Sommige graven kennen een kruis, maar altijd zonder corpus zoals het kruis in de protestantse kerken. Een ‘blank of bloot’ kruis is het symbool van de opstanding. Wel komen veel palmtakken voor. Zij zijn uitgesproken symbolen van de de paastijd, veelal duidend op de intocht van Jezus in Jeruzalem en uiteindelijk op zijn overwinning op de dood. Of de (gelovige) mens door God is uitverkoren, is onzeker. De soberheid van menig protestants graf gaat samen met deze geloofsovertuiging. Wij moeten niet van eigen verdiensten uitgaan. 

Op het katholieke deel kennen we wel meer aandacht voor ons tijdelijk leven en wellicht ook waardering voor aardse verdiensten verricht voor de medemens. Vandaar dat er veel symbolen op het katholieke deel aanwezig zijn. Zij vragen aandacht voor zowel het aardse leven als de opstanding. Vandaar dat de graven rijk voorzien zijn van symbolen, veel kruisen een corpus of lichaam hebben met de bedoeling het lijden, het sterven én de opstanding weer te geven.
Met andere woorden, de symboliek op het graf werd en wordt bepaald door de levensbeschouwing.
Er is nog een ander aspect. Op het r.k. deel van de begraafplaats staan veel monumentale graven die qua omvang, grootsheid, ja zelfs in hoogte beïnvloed zijn door de standenmaatschappij die van 1800 tot 1960 in ons land nog overduidelijk in de samenleving aanwezig was en als een vanzelfsprekende zaak werd bevonden. Op valt dat de standenmaatschappij van het aardse leven ook nog in de graven weerspiegeld wordt.
De graven in het oudere r.k. gedeelte worden met veel christelijke symbolen gesierd. Op de graven van na 1960 is er relatief weinig symboliek meer aanwezig.

Planten
De symbolische betekenis die wij aan planten toekennen is misschien wel net zo oud als de mens zelf, ze zijn een welkome vertolker van gevoelens. De symboolwaarde van verschillende planten in de funeraire kunst en cultuur is zo alom tegenwoordig dat we er nog amper bij stilstaan. Ze suggereren het eeuwige leven, roem, trouw, kracht, hoop of onschuld. Honderden graftekens zijn getooid met acanthus, eikenblad, korenaren, klimop, lelies, laurier of olijf- en palmtakken…de roes verwekkende papaver op art nouveaumonumenten. Minstens evenveel graftekens tonen afgeknakte boomstammen, zijn getooid met kransen, omgeven door slangen of dienen als rustpunt voor arenden en duiven.


symboliek zoutestr 28 20170908 1649553630palmtak als symboolsymboliek zoutestr 29 20170908 1875361599 van de zegen op de dood, dus symbool van de opstanding. De palmtak verwijst naar de intocht van Jezus in Jeruzalem op de vooravond van zijn kruisdood.

 

 

 

 

 

symboliek zoutestr 30 20170908 1197189207

neerhangende gekruiste palmtakken

 

 

 

 

 

symboliek zoutestr 22 20170908 1386224881palmtak met rouwkrans, leven en dood inéen

 

symboliek zoutestr 26 20170908 1767915095

 

 

 

eikenbladeren: symbool onvergankelijkheid en eeuwig leven

 

 

 

 

De levensbomen
De levensboom is een verwijzing naar de levensboom in het Scheppingsverhaal, een boom met vruchten die eeuwig leven geven. Die boom wordt door God in het paradijs geplant samen met de boom van de kennis van goed en kwaad. Van de laatste aten Adam en Eva. Om te voorkomen dat ze ook vruchten zouden eten van de levensboom, worden ze uit het paradijs verbannen. Zo werd de mens sterfelijk zegt het mythologische Scheppingsverhaal. De levensboom staat later ook voor Jezus (de nieuwe mens).

symboliek zoutestr 3 20170908 1996997908(L) een afgeknotte boom symboliek zoutestr 1 20170908 1062246816(leven is afgebroken in vorm van kruis; jaren veertig

 

 

 

 

(R) boom zonder armen, ook symbool van de levensboom 

 

symboliek zoutestr 2 20170908 1110437893symboliek zoutestr 4 20170908 1021134043een betonnen kruis als afgeknotte levensboom

 

 

 

 

 

 

 



Christelijke symboliek


symboliek zoutestr 8 20170908 1156735567symboliek zoutestr 24 20170908 1216525348(L) gesluierde urn. Oud Romeins symbool voor dood en rouw.

 

 

 

(R) vurige tongen, speculatief kan het op de vurige tongen met Pinksteren slaan, het ‘vervuld zijn van Gods geest’.

 

symboliek zoutestr 23 20170908 1262618502(L) met symboliek zoutestr 25 20170908 1366746855doornen gekroond Christushoofd, verwijzend naar het lijdensverhaal

 

 (R) X P Het monogram van Christus. Samengesteld uit de Griekse letters X en P, die de eerste letters van Christus vormen. Het Griekse woord voor Christus betekent Gezalfde.

 

symboliek zoutestr 37 20170908 1902770555

 

Opgaande zon (in Jodendom, christendom en islam heeft het oosten betekenis van beginnende dag, de doden worden en werden zo mogelijk begraven met het gelaat naar het oosten, naar het hemelse Jeruzalem.

 

 

 

symboliek zoutestr 40 20170908 1210987930

alfa en omega, begin- en eindletter van het Griekse alfabet, verwijzend naar Jezus’ woorden ‘Dit zegt hij die de eerste en de laatste is, die dood was en nu leeft’(Johannes in boek der Openbaring 2,8; zie ook 1,8; 21,6; 22,13 waar God zegt ‘Ik ben de eerste en de laatste’)

 

 

symboliek zoutestr 39 20170908 1102761271

symboliek zoutestr 9 20170908 1339237325

 

(L) knielende engel, de boodschapper van God.

 

 

 

 

 

(R) engel als boodschapper

 

symboliek zoutestr 44 20170908 2094633076symboliek zoutestr 2 20170908 1070115537(L) ineengrijpende handen, veelal huwelijkssymbool.

 

 

(R) twee ineengrijpende ringen, duidt op huwelijksband

symboliek zoutestr 2 20170908 1988085224symboliek zoutestr 1 20170908 1026439985

 

(L) opgaande kruisende palmtakken met daartussen een harp

(R) rouwkrans. Als het laurierbladeren zijn, is het een afbeelding van de zegekrans die een overwinnaar op het hoofd werd geplaatst. Duidt in de christelijke wereld op de overwinning op de dood

symboliek zoutestr 43 20170908 1406630305

 

 

 

opgaande gekruiste palmtakken om ster. Ster staat voor Maria. Enkele van haar erenamen zijn: Sterre der Zee, Morgenster

 

 

  

symboliek zoutestr 38 20170908 1869938834

 

 

 

 

neerhangende gekruiste palmtakken om ster. Palmtakken zijn hier eerbetoon aan Maria

 

symboliek zoutestr 41 20170908 1362917975symboliek zoutestr 14 20170908 1532555118

 

(L) Heilig Hart

 

 

 

(R) staand Jezusbeeld (uit de tijd van de heilig hartdevotie eind 19e, begin 20e eeuw)

 

symboliek zoutestr 13 20170908 1640411071symboliek zoutestr 1 20170908 1627526356(L) RIP = Latijns: Requiescat in pace, vertaald: dat hij/zij moge rusten in vrede, tekst uit r.k. begrafenisliturgie

(R) INRI: Iezus Nazarenus Rex ludaeorum, Jezus Nazarener Koning van de Joden.

 

symboliek zoutestr 11 20170908 1970655070symboliek zoutestr 7 20170908 1766688109

 

 

IHS zijn de eerste drie Latijnse letters voor: Iesus hominum salvator, Jezus Redder der mensen

 

 

symboliek zoutestr 1 20170908 1938434964symboliek zoutestr 21 20170908 1647444986

 

(L) De Griekse letter X (chi) is de eerste letter van het “Griekse werkwoord zalven; Χριστός = Christos, als eigennaam of “Gezalfde”. Soms daarin ook de tweede letter afgebeeld

 

 

(R) betreft een priestergraf. kelk met hostie waarin kruis.

 

Verdere toelichting om even stil te staan bij de kernafbeeldingen van het christendom.

Zowel de duif met de olijftak, als de afbeelding van een vis (Griekse woord ichtus betekent vis, maar de Griekse letters afzonderlijk staan ook voor Jezus Christus Zoon van God Redder) als enkele broden in een mandje zijn de oudste afbeeldingen van het christelijk geloof. Het kruis komt vaker voor vanaf de vierde eeuw onder de regering van Keizer Constantijn. 

symboliek zoutestr 27 20170908 1228974657symboliek zoutestr 31 20170908 1335819551

(L) Latijns woord: PAX = vrede. Vaak staat bij het woord Pax een duif met olijftak 

 

 

 

(R) vissen afgebeeld op de boog

symboliek zoutestr 15 20170908 1073118908symboliek zoutestr 16 20170908 1218140334

 

(L) typisch afbeelding voor opstanding uit de dood, want een kruis zonder corpus, terwijl de lijkdoek gedrapeerd achtergelaten is.

 

 

(R) medaillon met S, de eerste letter van het Griekse woord [soter] = Redder.

 

symboliek zoutestr 19 20170908 1750946128symboliek zoutestr 12 20170908 1990341268

 

 

 

gestorven Jezus aan het kruis, hij draagt de doornenkroon.

 

 

 

 

symboliek zoutestr 20 20170908 2076964650symboliek zoutestr 32 20170908 1315549439(L) met doornen gekroond Christushoofd met achtergrond kruis

 

(R) gestorven Jezus aan het kruis, hij draagt de doornenkroon, en tegelijk worden rondom het corpus de bloemen van rozen als tegenstelling met de doornen getoond. Geheel verbeeldt lijden, sterven en opstanding.

symboliek zoutestr 34 20170908 1399695134symboliek zoutestr 36 20170908 1059873037

 

(L) Jezus draagt het kruis, verwijzing naar het lijden

 

 

(R) geboeide Christus, verwijzend naar zijn rechtszaak voor Pilatus

 

symboliek zoutestr 10 20170908 1960689824

 

 

 

een van de vele vormen van het kruis

 

 

 

Niet-christelijke symboliek

symboliek zoutestr 5 20170908 1410510023

 

voorbeeld van niet-christelijke symboliek: boven in stadswapen van de stad Hulst, daaronder kussen met onderscheiding (ridder in de Orde van de Nederlandse Kroon) Op slechts enkele zerken wordt een verkregen onderscheiding afgebeeld.

 

 

 

 

 

 

Dr. Jan de Kort, 2016.