Background Image

Liefde overwint alles –...

Liefde overwint alles – Het Tapijt van Assenede: the making of…

 Van 14 juli 2018 tot en met 26 januari 2019 loopt er in ‘Het Warenhuis’ te Axel een expositie van delen van het zogenaamde ‘Tapijt van Assenede’ onder de titel: "Liefde overwint alles – Het Tapijt van Assenede: the making of…" Dit project is gestart in 2014 en loopt nog steeds.

We kennen allemaal het tapijt van Bayeux, een wereldberoemd borduurwerk van 70 meter land en 50 cm hoog, dat de geschiedenis uitbeeldt van de slag bij Hastings in 1066. Hierbij viel Willem de Veroveraar vanuit Normandië Engeland binnen en versloeg hij de Angelsaksische koning Harold. Het tapijt is vernoemd naar de stad Bayeux in Frankrijk en werd vermoedelijk vervaardigd in 1068. 

In Assenede is thans een soortgelijk ambitieus borduurproject in wording. In 90 verhaaltafrelen wil men op een 100 meter lang en 100 centimeter hoog wandtapijt het 750 jaar oude liefdesverhaal van “Floris ende Blancefloer” uitbeelden. Meer dan 70 borduursters borduren, met gekleurde wol op Vlaams linnen, de amoureuze perikelen van de Saraceense kroonprins Floris en het christelijk slavenmeisje Blancefloer; een verboden liefde waarbij uiteindelijk “echte liefde alle moeilijkheden overwint” (amor omnia vincit).

Na de persconferentie dd. 5 mei 2014 op het ‘Kasteel Ter Leyen’ in Boekhoute waarbij het project werd voorgesteld, volgden vanaf het laatste kwartaal van 2014 en tijdens de eerste helft van 2015 borduurlessen aan kandidaat-borduursters door borduur coördinator Renée Gerits (Assenede) en borduurspecialiste Lieve De Zutter (Ertvelde). Medio juni 2015 startten de eerste definitieve borduurwerken; telkens als er tekeningen gereed kwamen (maximaal één per week) van de hand van tekenaar Peter Audenaert (Assenede) en zijn medetekenaars. Een “eerste officiële borduursteek” kon pas gezet worden ter gelegenheid van de ‘Keuredag-2015” van de heemkringen uit de Vier Ambachten op 23 oktober in de kerk te Assenede. Vijftien bekende Vlamingen en Zeeuwen vergewisten zich van deze klus op vijf reeds begonnen borduurwerken voor het wandtapijt. Ze werden daarbij geassisteerd door de Vlaamse en Zeeuwse borduursters van betreffende wandtapijtdoeken.

Inmiddels hebben 72 borduursters (waaronder dertien Zeeuwse borduursters) florisgedurende de voorbije drie jaar circa 30.000 uren geborduurd en genaaid aan vijftig doeken waarvan de borduurwerken zo goed als beëindigd zijn. Thans werken ze aan de borduurwerken voor de 20 daaropvolgende doeken.

Op vrijdag 13 juli 2018 vond in museum ‘Het Warenhuis’ te Axel de opening plaats van een expositie “Liefde overwint alles – Het Tapijt van Assenede: the making of…” Deze expositie toont ons de huidige stand van zaken van dit gigantisch project: in circa 70 tapijten en panelen, met 50 geborduurde doeken en de 20 tekeningen van de doeken waaraan op heden wordt geborduurd. Voor inwoners uit ‘De Vier Ambachten’ en daarbuiten een echte aanrader om eens te bezoeken. De expositie loopt tot 26 januari 2019.

Het Warenhuis is geopend van woensdag tot en met zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur en verder op afspraak.

“Het Tapijt van Assenede zal een cultureel-pedagogisch instrument worden voor het ganse Nederlandstalig cultuurgebied en zelfs daarbuiten, en voor de gemeente Assenede: een toeristisch item”, zo stelde de vertegenwoordiger van Vlaams Minister Joke Schauvliege. Zeeuws Cultuurgedeputeerde Ben de Reu wees, mede namens de Commissaris van de Koning te Zeeland, op het grensoverschrijdend karakter van het project: “Cultuur verbindt mensen over de grenzen heen”.
Tijdens de ‘Keuredag’ vond tevens de jubileumpublicatie voor van “Floris ende Blancefloer van Diederic van Assenede. Liefde in het Vlaanderen van de dertiende eeuw” door professor dr. Jozef Janssens, literatuurhistoricus (Davidsfondsuitgave). Het boek is tevens het uitgangspunt voor het cultuurhistorisch en creatief borduurproject. Uiteindelijk hebben deze projecten alles te maken met: “750 jaar Floris ende Blancefloer van Diederic van Assenede" 

wp0046f47f 05

Floris ende Blancefloer
Floris ende Blancefloer is de Middelnederlandse vertaling/bewerking door Diederik van Assenede van de Oudfranse roman in verzen Floire et Blanceflor (ca. 1150-1160). Naar eigen zeggen heeft Diederik zijn vertaling vervaardigd voor een publiek dat het Frans onvoldoende machtig was om dit verhaal in het origineel te kunnen begrijpen: "Dien seldijs danken ghemeenlike / Dat hijt uten Walsche heeft ghedicht / Ende verstandelike in Dietsche bericht / Den ghenen diet Walsche niet en connen (ed. Mak, r. 24-27). De verhaalstof van Floire et Blancheflor was al eerder vertaald in het Middelnederlands in de Maaslandse Floyris (Trierse Floyris), die fragmentarisch is overgeleverd in 368 verzen. Deze tekst is omstreeks 1170 geschreven, dus vlak na het ontstaan van het Franse verhaal.

Blancefloer, een christelijk meisje, groeit op aan het hof van een islamitische koning in Spanje. Aan het hof ontstaat er een hechte vriendschap met de zoon van de koning, Floris. Wanneer de koning en de koningin ontdekken dat hun vriendschap is overgevloeid in liefde, besluiten ze in te grijpen. Ze bedenken een list om de liefde tussen Floris en Blancefloer te dwarsbomen. Floris’ ouders sturen hem naar het buitenland om te gaan studeren en verkopen ondertussen Blancefloer als slavin aan rondreizende kooplieden. Een schitterend, maar leeg, graf moet Floris ervan overtuigen dat Blancefloer dood is.

Floris is zo droevig dat hij zelfmoord wil plegen. Daarop besluiten zijn ouders om hem de waarheid te vertellen. Vervolgens gaat de jongen op zoek naar zijn geliefde. Tijdens zijn zoektocht ontdekt hij dat Blancefloer, samen met 140 andere vrouwen, wordt vastgehouden in de ‘vrouwentoren’ van de emir in Babylon (gelegen in Mesopotamië, het tweestromenland).

Ieder jaar kiest de emir een van die vrouwen tot zijn nieuwe echtgenote en laat hij de vorige doden. Volgens alle gegevens die Floris verkrijgt, wordt zijn Blancefloer de nieuwe uitverkorene van de emir. De vrouwentoren waarin Blancefloer verblijft, wordt heel zwaar bewaakt. Maar de waard van de herberg waar Floris logeert, vertelt hem over het zwakke punt van de poortwachter van de toren: hij is bezeten van het schaakspel én van geld. Met deze informatie in het achterhoofd nodigt Floris de poortwachter uit voor enkele spelletjes schaak, die hij allemaal wint. Hij houdt echter niet het gewonnen geld, maar schenkt dit aan de poortwachter. Floris wint tevens het laatste spel. Als wederdienst belooft de poortwachter hem eeuwige trouw, waarvan Floris listig gebruikmaakt. De poortwachter smokkelt Floris in een mand met bloemen binnen.

De twee geliefden worden herenigd maar wanneer de emir hen samen in bed betrapt, wil hij hen met het zwaard doden. Tijdens een openbare rechtszitting die hierop volgt, worden alle aanwezigen ontroerd door de sterke liefde tussen Floris en Blancefloer, waarop de emir het jonge paar vergeeft. Floris en Blancefloer trouwen en op hun bruiloftsfeest verneemt Floris dat zijn ouders overleden zijn. Daarop keren de geliefden samen terug naar Spanje, waar Floris zijn vader opvolgt als koning en hij zich samen met zijn onderdanen laat dopen. Blancefloer schenkt hem een dochter, ‘Bertha met de grote voet’, die later de (legendarische) moeder van Karel de Grote zal worden.

De Nederlandse taalfilologe dr Ingrid Biesheuvel heeft het 750 jaar oude en bijna 4.000 verzen tellend gedicht van Diederic van Assenede in het jaar 2001 vertaald/omgezet naar het Algemeen Nederlands (vertaling). Haar vertaling is ook te lezen op de website van de digitale bibliotheek der Nederlandse letteren DBNL: www.dbnl.org, onder “downloads” in de map: “Floris en Blancefloer, Ingrid Biesheuvel.” Ook de 750 jaar oude versie van Diederic van Assenede is te lezen op de site van DBNL.